Het is voor ons zo vanzelfsprekend: na een lange werkdag springen we onder de douche of we nemen een verkwikkend bad. Maar heb je er wel eens bij stilgestaan dat er nogal wat culturele verschillen bestaan wereldwijd, die met name tot uiting komen in de manier waarop we onze sanitaire voorzieningen gebruiken? Geleidelijk zie je ook bij ons steeds meer invloeden vanuit andere culturen.
Openbare badhuizen
Al in de periode van circa 3300 tot 1300 voor Christus ontstonden de eerste openbare badhuizen. Die werden gerealiseerd in de Indusvallei, in het gebied waar zich nu Pakistan en India bevinden. Ook in het oude Egypte waren al rond 2000 voor Christus ruimtes voor rituele wassingen, maar die waren niet te vergelijken met de badhuizen zoals de Romeinen die later bouwden. De Grieken legden rond 800 voor Christus baden aan op plekken waar zij zich bezighielden met sport en filosofie. De echte gouden periode voor de publieke badhuizen was de Romeinse tijd, waarbij het bad niet alleen bedoeld was om jezelf te reinigen, maar nadrukkelijk ook als ontmoetingsplaats werd gebruikt.
Badkamer in eigen huis
Met de aanleg van riolering werd de weg in ons land geplaveid voor het plaatsen van een bad in eigen huis. Toch is zo’n privébad pas vanaf ongeveer 1950 gemeengoed geworden. Als je dat vergelijkt met landen als Japan of Turkije, kun je concluderen dat Nederland een laatbloeier was op dit gebied. Nu denk je wellicht dat bovenstaande voor het toilet niet van toepassing is, maar het tegendeel is waar. Ook hier geldt dat we pas vanaf halverwege de twintigste eeuw de luxe hebben om onze behoefte binnenshuis te doen. Vroeger bevond het toilet zich doorgaans buiten in de tuin, of in een schuurtje. Heb je er wel eens bij stilgestaan dat het voor Islamitische huishoudens heel nauw luistert hoe het toilet in huis wordt geplaatst? Zoals moslims zich tijdens het gebed richten naar de stad Mekka, zo mag het toilet, om begrijpelijke redenen, juist niet naar die stad wijzen.
Reinheid als religieuze waarde
Sowieso is het badritueel in Islamitische landen anders dan bij ons. Je ziet daar andere voorzieningen, zoals kranen lager bij de grond, extra bidets en handdouches. Ook is er een nadrukkelijke scheiding tussen schone en onreine ruimtes. Ook in Japan zijn er duidelijke verschillen met de manier waarop wij ons in de badkamer gedragen. Die hebben vooral betrekking op het scheiden van reinigen en ontspannen. Een Japanner gaat niet in bad liggen om zichzelf te wassen, want dat doet hij al daarvóór. Hij reinigt eerst het lichaam met water en zeep, om daarna een warm bad te nemen dat puur ter ontspanning is bedoeld. Overigens zie je in ons land ook een terugkeer naar oude waarden op dit gebied. In een nieuwe badkamer wordt tegenwoordig meer en meer het toilet buiten beschouwing gelaten. Hiervoor wordt dan een aparte ruimte in huis gecreëerd, hetgeen de hygiëne nog meer benadrukt. De badkamer wordt hierdoor weer meer en meer een ontspanningsruimte.
Sofie van der Meulen is een enthousiaste schrijver en nieuwsgierige geest bij Muscom. Ze gelooft sterk in de kracht van communicatie en is altijd op zoek naar verhalen die verbinden en inspireren. Met een achtergrond in cultuurwetenschappen en een grote passie voor psychologie en lifestyle weet Sofie complexe onderwerpen toegankelijk en boeiend te maken voor een breed publiek.
